CBAM คืออะไร — ผู้ส่งออกไทยต้องเตรียมตัวอย่างไร

มาตรการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป (EU CBAM) กำลังเปลี่ยนกติกาการค้าโลก — สินค้ากลุ่มเหล็ก อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน และไฟฟ้า ที่ส่งเข้า EU ต้องรายงานปริมาณคาร์บอนแฝง (embedded emissions) และในระยะถัดไปต้องซื้อใบรับรอง CBAM ตามปริมาณที่ปล่อยจริง

ทำไมผู้ส่งออกไทยต้องสนใจตั้งแต่วันนี้

ผู้นำเข้าฝั่ง EU จะขอข้อมูลคาร์บอนจากซัพพลายเออร์ไทยโดยตรง — องค์กรที่มีข้อมูล CFO ที่ทวนสอบได้อยู่แล้วจะตอบได้ทันที ส่วนองค์กรที่ยังเก็บข้อมูลด้วย Excel มักใช้เวลาหลายเดือนและถูกตีกลับเรื่องที่มาของตัวเลข

เริ่มจากอะไร

1. จัดทำคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กร (CFO) ครบ 3 Scope ตามมาตรฐาน GHG Protocol / ISO 14064-1
2. เก็บข้อมูลการผลิตรายผลิตภัณฑ์ เพื่อต่อยอดไปสู่ Carbon Footprint of Product (CFP)
3. ใช้ระบบที่บันทึกที่มาของทุกตัวเลข (EF source + version) เพื่อให้ผู้ทวนสอบยืนยันได้

GCarbon ช่วยให้ขั้นตอนที่ 1 และ 3 เกิดขึ้นบนระบบเดียว — บันทึกครั้งเดียว ใช้ยื่นได้ทุกมาตรฐาน

ไทม์ไลน์ที่ผู้ส่งออกต้องรู้

ระยะเปลี่ยนผ่านของ CBAM เริ่มตั้งแต่ปลายปี 2023 โดยผู้นำเข้า EU ต้องรายงานปริมาณการปล่อยที่ฝังในสินค้า (embedded emissions) ทุกไตรมาส และเมื่อเข้าสู่ระยะเต็มรูปแบบ ผู้นำเข้าต้องซื้อใบรับรอง CBAM ตามปริมาณการปล่อยจริง — ต้นทุนนี้จะถูกส่งต่อมาที่ซัพพลายเออร์ที่ให้ข้อมูลไม่ได้หรือให้ข้อมูลที่แย่กว่าค่า default

สินค้าที่เข้าข่ายรอบแรกคือ เหล็กและเหล็กกล้า อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน และไฟฟ้า แต่รายการมีแนวโน้มขยายเพิ่มในรอบทบทวน องค์กรที่อยู่ในห่วงโซ่ของสินค้าเหล่านี้แม้ไม่ได้ส่งออกตรง ก็จะถูกขอข้อมูลผ่านลูกค้าที่เป็นผู้ส่งออกอยู่ดี

ข้อมูลแบบไหนที่ผู้นำเข้าต้องการ

สิ่งที่ฝั่ง EU ขอไม่ใช่แค่ตัวเลขรวม แต่เป็นการปล่อยต่อหน่วยผลิตภัณฑ์พร้อมวิธีคำนวณที่ตรวจสอบได้ — นั่นหมายถึงองค์กรต้องมีข้อมูลระดับกระบวนการผลิต แยกแหล่งพลังงาน และอ้างอิงค่า EF ที่มีที่มาชัดเจน การเริ่มจาก CFO ระดับองค์กรที่แข็งแรงจึงเป็นบันไดขั้นแรกที่ถูกต้อง ก่อนลงลึกเป็นรายผลิตภัณฑ์ (CFP) ในขั้นถัดไป